Seracılık Önemi Ve Gelişimi

Seracılık Önemi Ve Gelişimi

Örtüaltı Yetiştiriciliği

Dış iklim faktörlerinin etkisini kaldırarak, gerekli özel çevre koşullarının yaratılması ile alçak ve yüksek sistemler içinde yapılan sebze, meyve ve süs bitkileri yetiştiriciliğine genel anlamda "ÖRTÜALTI YETİŞTİRİCİLİĞİ" denmektedir.

 

Örtüaltı yetiştiriciliği dört ayrı sınıfta incelenebilmektedir:

 

  • 1. Yüzeysel Örtüler: Örtüaltı yetiştiriciliğinde malçlama, yüzeysel örtüler, yastıklar şeklinde yapılan ve kısa veya uzun süre bitkilerin üzerini kapatan, ayrıca tüm tarımsal işlemlerin dışardan yapıldığı sistemlerdir.

 

  • 2. Alçak tüneller: Yerden yüksekliği 1 m' ye kadar olan bu örtüler, havalar ısınınca ve bitkiler belirli bir yüksekliğe ulaşınca kaldırılır. Tarımsal işlemlerin hepsi örtü dışından yapılır.

 

  • 3. Yüksek tüneller: Örtüaltı yetiştiriciliğinde insanın içerisine rahatça girebileceği, tarımsal mekanizasyona olanak sağlayan, ancak ısıtma, havalandırma sistemleri genellikle olmayan, dar ve yarım daire kesitli yapılardır. Bu örtü tiplerinin hepsi plastik örtülerdir.

 

  • 4. Seralar: Tüm iklim elemanlarının denetimine olanak sağlayabilecek örtülü yapılardır.

 

Örtüaltı yetiştiriciliği diğer tarım kolları arasında, yüksek tesis ve işletme giderleri gerektiren, daha fazla teknik bilgi ve beceri ile sürekli ve daha çok uğraşı isteyen bir işletme biçimidir. Ancak; açık tarla ziraatine nazaran 5-6 kat daha fazla ürün getirir ve bunun karşılığında 8-10 kat daha fazla gelir elde edilebilmektedir. 

Bugün örtüaltı yetiştiriciliğinde (biberde çok az olmak üzere) tamamı F1 hibrit sebze tohumları kullanılmakta Ekim ayından itibaren (tarla ürünü çıkıncaya kadar) her türlü sebzeyi cam ve plastik seralarda üretmek mümkün olmaktadır.


Seracılık - Önemi ve Gelişimi

Seracılık, iklimle ilgili çevre koşullarına, tümüyle veya kısmen bağlı kalmadan gerektiğinde sıcaklık, ışık, nem ve hava gibi etmenler denetim altında tutularak bütün yıl boyunca çeşitli kültür bitkileriyle bunların tohum, fide ve fidanlarını üretmek, bitkileri korumak, sergilemek amacıyla cam, plastik v.b. ışık geçirebilen malzeme ile kaplanarak değişik şekillerde yapılan, yüksek sistemli bir örtüaltı yetiştiriciliği yapısıdır.

Sera; tarımsal işletmelerde görülen ve mevsimlik olan işgücü kullanımını düzenli ve sürekli hale getirdiğinden işsizliği azaltan, daha fazla ürün alınmasını sağlayan, nüfusu kırsal kesimde tutarak çarpık şehirleşmeyi önleyen önlemlerin ilki olarak görülmektedir. Ayrıca tüketiciye her zaman taze sebze sunabilme imkanı da sağlamaktadır.


Dünya’da Seracılık

Dünyadaki sera alanları ile ilgili istatistikler çeşitli kaynaklara göre çok farklılık göstermektedir (330.000 hektar ile 1.2 milyon hektar arasında değişmektedir). Bunun nedeni kaynakların ‘sera’ tanımlarının farklı olmasıdır.

Seraların dünyadaki geniş yayılma alanı üzerinde ekolojik etmenler ve sera teknolojisinin oldukça farklı olduğu görülmektedir. Bu nedenle, sera yetiştiriciliği yapılan ülkeleri farklı enlem dereceleri ve farklı sera teknolojileri göz önüne alınarak şu şekilde sınıflandırmak mümkündür:

 

  • 1. Serin iklim kuşağındaki ülkeler,
  • 2. Ilıman iklim kuşağındaki ülkeler, 
  • 3. İki iklimin egemen olduğu ülkeler, 

 

 1.2.1. Serin İklim Kuşağındaki Ülkeler
Bu kuşakta yer alan başlıca ülkeler Hollanda, İngiltere, Danimarka, Almanya, Romanya, Bulgaristan ve Rusya’dır. Hollanda bu ülkeler içinde 10.000 ha cam sera alanı ve üretim tekniği yönünden en başta gelen ülkedir.

Bu ülkelerin seracılık yönünden ortak özellikleri ise şöyledir:

 

  • 1. Sera yapı elemanları profil çelik, alüminyum veya başka alaşımlardan; örtü malzemeleri ise camdır.
  • 2. Sera yapımı ve ısıtma sistemlerinin kurulması yüksek bir yatırım gerektirmektedir. 
  • 3. iklim etmenleri, sera içi ısıtmasının uzun süre yapılmasını gerekli kılmaktadır. 
  • 4. Bu seralarda en uygun ısıtma, aydınlatma, havalandırma yapılmakta ve diğer kültürel işlemler de eksiksiz yerine getirilmektedir.

 

 

Serin iklim kuşağındaki ülkelerin seracılık işletmeleri, ılıman iklim kuşağındaki seracılık işletmelerine göre şu zorlukları vardır:

 

  • 1. Üretim masraflarının yüksek olması,
  • 2. Enerji giderinin fazla olması, 
  • 3. Ürün çeşidinin arttırılması.

 

 

1.2.2. Ilıman İklim Kuşağındaki Ülkeler

Bu kuşakta yer alan ülkelerin elverişli ekolojik koşulları, seracılığın kârlı olarak yapılmasına olanak sağlamaktadır. Ortalama sıcaklıkların özellikle kış aylarında yüksek olması, seralarda en büyük girdi olan ısıtma masraflarını azaltması nedeniyle, bu ülkelerde sera alanları hızla artmaktadır. Bu iklim kuşağında Akdeniz'e kıyısı bulunan ülkeler de bulunmaktadır, İspanya, Türkiye, İtalya, Yunanistan, İsrail gibi ülkeler bu kuşakta yer almaktadır.

 

Bu kuşaktaki ülkelerin seracılık yönünden ortak özellikleri şunlardır:

1. Seracılık ilkbahar ve sonbahar turfandacılığı olarak iki ürün biçiminde yapılabilmektedir.
2. Seralar düşük yatırım masraflarıyla kurulabilmektedir.
3. Seracılıkta en büyük işletme gideri olan ısıtma, en düşük düzeyde tutulabilmektedir.
4. Yatırım ve işletme giderlerinin az olmasına karşın seralardaki üretim teknolojileri düşük düzeydedir. Bu nedenlerle, seralardan elde edilen ürünlerin verim ve kalitesi daha düşüktür.

 

1.2.3. İki İklimin Egemen Olduğu Ülkeler

Bu ülkelerde ortak olan özellik cam ve plastik seraların bir arada oluşudur.

Dünya’da örtüaltı yetiştiriciliği konusunda önemli bir yere sahip olan ülkelerle ilgili (İspanya, Hollanda, İtalya, Belçika, Mısır, Fas ve Çin) birtakım bilgiler aşağıda sunulmaktadır.

 

İspanya

İspanya’nın örtü altı sebze üretimi toplam 40.000 hektarın üzerinde bir alanda gerçekleştirilmektedir. İspanya’nın en büyük sera alanı Almeria bölgesidir. İspanya, ülkemize kıyasla örtüaltı üretimde daha iyi bir altyapıya, daha fazla bilgi ve sermayeye sahiptir. 
Toplam 65.987 hektar hektar sera alanı bulunmaktadır. Toplam alanın % 51’i boştur. Tarım yapılan sera alanı ise 32.282 hektardır. Bunun % 80’inde sebze, % 15’inde meyve kalan % 5’inde ise fide yetiştirilmektedir. 8.148 hektar alanda en çok domates üretimi yapılmaktadır. Çilek ise 4.956 hektarlık alanda yetiştirilmektedir.

 

Hollanda

Hollanda’da örtüaltı üretimi, toplam yaş meyve sebze üretiminin değer bazında % 50’sini oluşturmaktadır. En önemli örtüaltı sebze ürünleri biber, domates ve hıyardır. Hollanda’da serada yetiştirilen ürünlerin % 75-80’ni ihraç edilmektedir.

 

Hollanda’da yaş sebze üretimi büyük ölçekli modern seralarda gerçekleştirilmektedir. Hollanda’nın serin iklim kuşağında bulunması nedeniyle yıl içinde uzun süre sera içi ısıtma gerekli olmaktadır. Enerji, özelikle örtüaltı üretimde önemli bir üretim faktörü olup ülkede enerji giderleri yüksektir. Bu nedenle, Hollanda’da yeni ısıtma teknikleri kullanılmaktadır. Seralarda kendi elektriğini oluşturmak için tesisler kurulmakta ve bu tesislerde akaryakıt ile elektrik üretilmektedir. Jeneratör motorunu soğutma için kullanılan su ile buhar temin edilmekte ve buhar ile seralar ısıtılmaktadır. Bu seralarda modern üretim teknikleri ile gerçekleştirilen üretim ile yüksek kalite ve verim elde edilmektedir.

 

Hollanda’da büyük ölçekte modern sera üretim alanlarının olması, toptancı ve ihracatçıların da dahil olduğu önemli bir zincire sahip olması ve pazarda oluşan eğilimlere kolay adapte olmaları Hollanda’yı hem meyve sebze üretimi hem de ihracatında lider ülke konumunda olmasında rol oynamaktadır.

 

İtalya

İtalya’da yaş meyve sebze üretiminin 212.500 hektarı açık alanda yapılmaktadır. Örtüaltı üretim alanının % 50’si 5 hektarın altında, % 10’u ise 50 hektar ve üzerinde büyüklüğe sahiptir.

İtalya’da toplam sera alanları 30.117 hektardır. Sera alanlarında, 7.287 hektarla, en çok domates üretilmektedir. Toplam sera alanlarının % 24,2’sine karşılık gelmektedir. Domatesten sonra en çok marul (3.729 hektar, % 12,4) ve kavun (3.333 hektar, % 11,1) üretilmektedir.  2.754 hektar alanda ise çilek üretimi yapılmaktadır. Toplam sera alanlarının % 9,1’ine karşılık gelmektedir.

İtalya’nın 19,6 milyon ton olan yaş sebze üretiminde en önemli ürün domatestir. Domates, özellikle daha kazançlı olan kiraz domates gibi küçük çeşitler örtü altı sera üretimi yapılan ürün grupları arasında en iyi performansa sahip olan sebze türüdür.

 

Belçika

FAO verilerine göre, Belçika sebze üretimi 2007 yılında 58.937 ha alanda gerçekleştirilmiştir. Belçika’da sebze meyve üretim alanının % 39’u açıkta, % 1,4’ü ise örtü altında gerçekleştirilmektedir. Sera üretim alanının yaklaşık olarak  % 50’si Antwerp’de gerçekleştirilmekte olup üretimin % 63’ü domates, % 27’si marul, % 6’sı biber ve % 4’ü hıyardır.

 

Belçika’da meyve üretimi 2 şehirde odaklanmaktadır: Limburg ve Brabant. Bu iki şehirde gerçekleştirilen toplam 21.054 ha’lık meyve üretim alanının % 2’si kapalı alan olup söz konusu alanda cam sera ve plastik tünellerde çilek ve üzüm üretimi yapılmaktadır.

 

Serada üretimi gerçekleştirilen ürünlerin çoğunluğunda topraksız tarım kullanılmakta ısıtma, havalandırma, karbondioksit sunumu ile su ve besin maddeleri bilgisayar tarafından kontrol edilmektedir. Geçtiğimiz 10 yıl içinde serada sebze üretiminde çevresel kirlilik önemli ölçüde azalmıştır. Hidroponik sistemlerde bitkiye verilen suyun fazlası toplanıp dezenfeksiyondan sonra tekrar kullanılmaktadır. Biyolojik üretim ise genel olarak uygulanmaktadır. Aynı zamanda, birçok mantar hastalığı da biyolojik olarak kontrol edilmektedir. Enerji tasarrufu büyük cam seralar, termal izleme ve daha iyi iklim ortamının oluşturulması ile sağlanmaktadır.

 

Mısır

Mısır’da örtüaltı sebze üretimi deltanın güney bölgesinde gerçekleştirilmektedir. 1.200 ha’lık alanda üretimi gerçekleştirilen Mısır’ın örtüaltı sebze ürünleri ihracatı ise henüz düşüktür.

Mısır’da sera kaplama malzemeleri plastiktir ve bazı seralarda ısıtma soğutma imkanları bulunmaktadır. Ürünler toprakta yetiştirilmekte olup hidroponik sistem kullanılmamaktadır. Seralarda dezenfeksiyonun solarizasyonla sağlanması ise maliyeti düşürmektedir.

 

Fas

Fas’ta 2007 yılında 197.282 ha alanda yaş sebze üretimi gerçekleştirilmiştir. Agadir’e yakın olan Souss-Massa vadisindeki sebze üretiminin % 60’ı, Atlantik kıyısında gerçekleştirilen üretimin ise çoğunluğu örtü altında yapılmaktadır. Bu bölgedeki seraların 15.000 ha’lık alanında çoğunlukla domates ve taze fasulye üretilmektedir. Günümüzde, örtüaltı üretim, daha ucuz işgücü imkanı nedeniyle Al Aioun ve hatta Dakhla gibi daha güney bölgelere kaymaktadır.

 

Çin

Çin dünyanın en büyük sebze üreticisi olup FAO kayıtlarına göre dünya sebze üretiminin yaklaşık olarak yarısını üretmektedir. Çin’in kuzey bölgesinde kış aylarında örtüaltı sebze yetiştiriciliği, orta bölgelerinde ise mevsimsel sebze yetiştiriciliği gerçekleştirilmektedir.

Çin’de tarımsal üretim teknikleri gelişme göstermektedir. Özellikle seracılık bütün ülke genelinde oldukça yaygındır. Geçtiğimiz on yıl içinde devlet, ülke genelinde binlerce seranın kurulum finansmanında etkili olmuştur. Günümüzde Çin’de yaklaşık olarak 350.000 ha’lık örtü altı üretim alanı bulunmaktadır.


Türkiye’de Seracılık

Türkiye’de seracılık 1940'lı yıllarda Antalya'da başlamış ve bugün Samandağı'ndan Yalova'ya kadar kıyı hattı boyunca yaygınlık kazanmıştır. İlk yıllarda yavaş gelişmesine rağmen büyük tüketim merkezlerine kolay ve çabuk ulaşımın sağlanması ve örtü materyali olarak plastiğin kullanılması ile hızlanan örtüaltı üretimi 1970'li yıllarda en yüksek düzeye ulaşmıştır.

 

TUİK verilerine göre Türkiye’de örtüaltı alanları son 25 yıl içerisinde 6 kat artmıştır. 1995-2007 yılları arasında 53.603 hektar ile en yüksek değere 2002 yılında ulaşmıştır.  Bu alanların % 54’ünü plastik tünel, % 46’sını ise seralar oluşturmaktadır.

 

2007 yılında ise toplam örtüaltı üretim alanları 49.331 hektar olmuştur ve bu rakamın % 55’ini seralar, % 45’ini ise plastik tüneller oluşturmuştur. 2002-2007 arası alçak plastik tünel alanları % 31 oranında azalırken, cam seralar % 18, plastik seralar ise % 8 oranında artmıştır. 

 

Türkiye, alçak plastik tünel alanı bakımından Mısır’dan sonra 2., sera alanları bakımından ise İspanya (65.987 ha - % 51’ boş) ve İtalya’dan (30.117 ha) sonra 3. sırada yer almaktadır.

Türkiye’deki 27.084 hektarlık sera alanlarının % 28’i cam seralardan, % 72’si ise plastik seralardan oluşmaktadır. 22.227 hektarlık toplam plastik tünel alanlarının ise % 29’u yüksek, % 71’i alçak tünellerdir.

 Türkiye’deki toplam sera alanlarının % 1’inde topraksız tarım uygulanmaktadır. Toplam 300 hektar alanın % 25’i cam sera, % 75’i plastik seradır. İlk olarak 1995 yılında Antalya’da uygulanmaya başlanmıştır. Topraksız yetiştiricilik ile üretilen ürünlerin % 60’ı domates, % 32’si biber, % 6’sı kesme çiçek, kalanı da yapraklı sebze, frambuaz, kavun ve çilektir.  


2007 Yılı Örtüaltı Üretimi
Örtüaltı üretiminin yaklaşık % 96’sını sebzeler oluşturmaktadır. 2007 yılı örtüaltı sebze üretimi 4.832.226 ton olarak gerçekleşmiştir ve bu rakam 2007 toplam sebze üretiminin % 19’una karşılık gelmektedir. Serada yetiştirilen sebzeler ise 2007 yılında 3.546.943 ton olmuştur. Örtüaltı üretiminin geriye kalan % 3’ünde kesme çiçek, % 1’inde ise meyve üretimi yapılmaktadır.

 900 hektarlık alanda yapılan kesme çiçek üretiminde karanfil, gül ve gerbera üretilirken, 235.180 ton olan meyve üretiminin % 57’si muz ve % 43’ü çilektir. Muz üretiminin tamamı serada yapılmaktadır.


Sera Ürünleri İhracatı

 2007 yılında serada üretilen domates, biber ve hıyarın 384.046 tonu ihraç edilmektedir. Söz konusu ihracat değer olarak 332,5 milyon $’dır. Toplam taze sebze ihracatının miktar olarak % 38’i, değer olarak ise % 60’ıdır.

 

Ürünlere ayrı ayrı bakacak olursak, 2007 yılında serada üretilen 2.171.166 ton’luk domatesin % 14’ü, 815.462 ton’luk hıyarın % 4,5’u; ve 278.503 ton’luk biberin ise % 14’ü ihraç edilmiştir.

2008 yılında serada üretilen domates, biber ve hıyarın 455.647 tonu ihraç edilmiştir ve ihracat değer olarak 453 milyon $’dır. Toplam taze sebze ihracatının miktar olarak % 43’ü, değer olarak % 67’sidir. 

Bundan Sonra Ne Yaprak İstersiniz

Sonraki Konu [»]

Örtüaltı Yetiştiriciliği

[«] Önceki Konu

Fotosentez Ve Transpirasyon

Yorum Yap

Yorumlar

Ziraattube
  • Ziraattube
  • admin@ziraattube.com
  • 30.07.2015

Bu konu hakkında merak ettiklerinizi sorun cevaplayalım.

Hiç yorum yok! Bu konu hakkında ilk yorumu siz yapın.
NE ARAMISTINIZ ?
SEDEF TARIM
SİTE İSTATİSTİKLERİ
  • Kategori Sayısı (26)
  • İçerik Sayısı (3708)
  • Yorum Sayısı (11)